Sự phát triển thần kì của nền kinh tế Nhật Bản là độ áp dụng biến Pháp

Đánh giá của bạn post

Giải bài tập câu hỏi thảo luận trang 39 SGK Lịch sử 9

Hãy nêu những dẫn chứng tiêu biểu về sự phát triển thần kì của nền kinh tế Nhật Bản trong những năm 70 của thế kỉ XX.

Phương pháp giải – Xem chi tiết

dựa vào sgk trang 37 để trả lời.

– Tổng sản phẩm quốc dân (GNP) năm 1950 là 20 tỉ USD, năm 1968 là 183 tỉ USD, đứng thứ hai thế giới, sau Mĩ (830 tỉ USD)…

– Về công nghiệp: Tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm trong những năm 50 là 15%, những năm 60 là 13,5%.

– Về nông nghiệp: Trong những năm 1967 – 1969, Nhật Bản đã cung cấp được hơn 80% nhu cầu lương thực trong nước; nghề đánh cá đứng thứ 2 trên thế giới sau Pê-ru.

=>Nhật Bản trở thành một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính trên thế giới.

Nhật Bản là một quốc đảo có diện tích 372.313km2. Năm 2005 Nhật Bản có số dân là 127.760.000 người và GDP/người là 37.800USD, có thủ đô là Tokyo. Nhật bản là một nước phát triển và hiện nay là một siêu cường quốc về kinh tế, là một trong ba trung tâm tài chính lớn của thế giới. Sự thành công của Nhật Bản trong quá trình phát triển là vấn đề được nhiều người quan tâm, bởi vì so với các nước khác Nhật bản bước vào xây dựng đất nước với những điều kiện không thuận lợ: Nghèo tài nguyên, dân số đông, bước vào con đường tư bản chủ nghĩa muộn hơn so với các nước Tây Âu và Hoa Kì, bị bại trận, đất nước bị tàn phá nặng nề trong chiến tranh thế giới thứ hai. Nhưng chỉ sau mấy thập niên đã phát triển, trở thành nước giàu có. Từ cuối thập 90 trở lại đây nền kinh tế liên tục bị suy giảm bởi nhiều lí do khác nhau ở trong và ngoài nước. Tuy vậy, Nhật Bản vẫn là cường quốc thứ hai trên thế giới và là thành viên của nhóm G8. Quá trình phát triển nền kinh tế của Nhật Bản trãi qua nhiều giai đoạn khác nhau trong đó có giai đoạn phát triển “thần kì”1951-1973 là quan trọng nhất là vì ở giai đoạn này nền kinh tế Nhật Bản đã phát Triển với tốc độ cao, đời sống nhân dân được cải thiện… Dựa vào những lí do trên nên em đã chọn đề tài “giai đoạn phát triển kinh tế “thần kì” 1951—1973 của Nhật Bản”. Để hiểu rõ hơn chúng ta đi vào phần sau.

Su phat trien than ki cua nen kinh te nhat ban la do ap dung bien phap

Muốn tìm hiểu nền kinh tế của một quốc gia, ngoài việc ta phải tìm hiểu điều kiện tự nhiên và các vấn đề xã hội ta còn phải tìm hiểu quá trình phát triển của nền kinh tế của quốc gia đó.

1. Sơ lược giai đoạn khôi phục kinh tế sau chiến tranh thế giới thứ hai (1946-1951).

Sau khi chiến tranh kết thúc, nền kinh tế bị lâm vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng: năng lượng thiếu, lạm phát nặng nề, 13,1 triệu người không có việc làm. Đất nước Nhật Bản bị quân đội Mỹ chiếm đóng.

Ngay trong những năm đầu sau cuộc chiến tranh, dưới sự trấn áp của quân đội Mỹ, 1 số ít cải cách lớn về kinh tế-xã hội ở Nhật Bản được triển khai :
– Giải thể những nhóm Zaibatsu nhằm mục đích tàn phá sức mạnh quân sự chiến lược của Nhật Bản, xóa bỏ quyền trấn áp của một số ít công ty lớn so với nền kinh tế Nhật Bản. Cải tổ những công ty theo hướng phi tập trung chuyên sâu hóa. Biện pháp này tạo ra sự cạnh tranh đối đầu can đảm và mạnh mẽ trong toàn bộ những ngành công nghiệp và thôi thúc cơ chế thị trường hoạt động giải trí mạnh, tự do hóa nền kinh tế .
– Cải cách ruộng đất, lao lý địa chủ chỉ được giữ lại một phần ruộng đất nhất định, tối đa là 5 ha, sau giảm xuống còn 1 ha. Số còn lại Nhà nước sẽ mua lại và chuyển nhượng ủy quyền cho những nông dân không có ruộng đất .
– Giải quyết yếu tố việc làm, cải tổ điều kiện kèm theo thao tác, tăng lương cho công nhân. Để thực thi dân chủ hóa lao động, trong khoảng chừng thời hạn từ 1945 – 1947 có ba luật đạo được phát hành : Luật công đoàn ( 22/12/1945 ), Luật tiêu chuẩn lao động ( 7/4/10947 ) và Luật kiểm soát và điều chỉnh những quan hệ lao động .
Những cải cách trên đây tạo điều kiện kèm theo cho Nhật Bản Phục hồi kinh tế và chuyển hướng từ Nhà nước quân sự chiến lược sang Nhà nước hướng phát triển kinh tế .

Tuy nhiên, trước năm 1948, việc Phục hồi kinh tế diễn ra chậm trễ và khó khăn vất vả. Một mặt vì nền kinh tế bị tàn phá nặng nề, thiếu vốn, nguyên vật liệu …, mặt khác, người Mỹ đã thực thi một chủ trương cứng rắn so với Nhật Bản. Song từ tháng 10/1948, lập trường của người Mỹ so với Nhật Bản đã có sự đổi khác cơ bản. Nhật Bản đã được Mỹ nâng đỡ để trở thành liên minh đắc lực trong chủ trương xâm lược của Mỹ ở châu Á-Thái Tỉnh Bình Dương. Kể từ tháng 10/1948 trở đi, công cuộc Phục hồi kinh tế của Nhật Bản diễn ra ngày càng thuận tiện. Đặc biệt, với đường lối kinh tế học thị trường của Joseph Dodge ( quản trị ngân hàng nhà nước Detroit của Mỹ được cử sang Nhật Bản với tư cách Bộ trưởng ), việc ký Hiệp ước bảo mật an ninh Nhật-Mỹ ( 1951 ), Hiệp ước thương mại và góp vốn đầu tư ( 1953 ) … kế hoạch 5 năm Phục hồi kinh tế ( 1948 – 1952 ) của Nhật Bản đã thành công xuất sắc. Đến năm 1951, những chỉ tiêu kinh tế cơ bản của Nhật Bản như tổng sản phẩm quốc dân trong thực tiễn, sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu trong thực tiễn đã bằng và vượt mức trước cuộc chiến tranh .

2. Giai đoạn phát triển kinh tế “thần kỳ” của Nhật Bản (1951-1973).

a. ) Thành tựu :
Trong khoảng chừng 20 năm sau cuộc chiến tranh ( 1951 – 1973 ), nền kinh tế Nhật Bản phát triển với nhịp độ rất nhanh gọn. Nhiều nhà kinh tế quốc tế coi đây là giai đoạn phát triển “ thần kỳ ” của nền kinh tế Nhật Bản. Từ một nước đứng dậy từ trong đóng tro tàn của cuộc chiến tranh, Nhật Bản đã trở thành cường quốc kinh tế thứ hai trong quốc tế tư bản sau Mỹ. Từ 1952 – 1973, vận tốc tăng tổng sản phẩm quốc dân thực tiễn của Nhậ Bản thường ở mức cao nhất trong những nước tư bản. So với năm 1950, năm 1973 giá trị tổng sản phẩm trong nước tăng hơn 20 lần, từ 20 tỷ USD lên 402 tỷ USD, vượt Anh, Pháp, CHLB Đức .
Tốc độ phát triển công nghiệp hằng năm thời kỳ 1950 – 1960 là 15,9 % ; từ 1960 – 1969 là 13,5 %. Giá trị tổng sản lượng công nghiệp tăng từ 4,1 tỷ USD năm 1950 lên 56,4 tỷ USD năm 1969. Đúng một trăm năm sau cải cách Minh Trị ( 1868 – 1968 ), Nhật Bản đã đứng vị trí số 1 những nước tư bản về tàu biển, xe máy, máy khâu, máy ảnh, ti vi ; đứng thứ hai về sản lượng thép, xe hơi, xi-măng, loại sản phẩm hóa chất, hàng dệt …
Một số ngành công nghiệp then chốt đã tăng lên với nhịp độ rất nhanh. Mặc dù Nhật Bản hầu hết không có mỏ dầu nhưng đã đứng đầu những nước tư bản về nhập và chế biến dầu thô, riêng năm 1971 đã nhập tới 186 triệu tấn dầu thô ; công nghiệp sản xuất thép năm 1950 là 4,8 triệu tấn ; 1973 : 117 triệu tấn. Năm 1960, công nghiệp xe hơi Nhật Bản còn đứng hàng thứ sáu trong quốc tế tư bản, đến năm 1967 vươn lên hàng thứ hai sau Mỹ. Năm 1968, Nhật Bản sản xuất được 2 triệu xe hơi. Công nghiệp đóng tàu đến những năm 70 chiếm trên 50 % tổng số tàu biển và có sáu trong mười nhà máy sản xuất đóng tàu lớn nhất quốc tế tư bản. Sự phát triển nhanh 1 số ít ngành kinh tế đã làm đổi khác nhanh cơ cấu tổ chức ngành sản xuất của Nhật Bản. Tỷ trọng những ngành nông, lâm, ngư nghiệp giảm đi đáng kể, những ngành công nghiệp, dịch vụ tăng nhanh .
Ngành nông nghiệp tuy tỷ trọng trong tổng sản phẩm quốc dân giảm, nhưng sản lượng và hiệu suất lao động lại tăng nhanh. Lao động nông nghiệp giảm từ 14,5 triệu năm 1960 xuống còn 8,9 triệu năm 1969. Tổng giá trị sản lượng nông, lâm, ngư nghiệp năm 1969 là 9 tỷ USD .
Giao thông vận tải đường bộ, nhất là phương tiện đi lại luân chuyển tăng nhanh. Đến đầu thập kỷ 70, Nhật Bản đứng đầu những nước tư bản về vận tải đường bộ đường thủy .
Ngoại thương được coi là nhịp thở của nền kinh tế Nhật Bản. Từ năm 1950 đến năm 1971 kim ngạch ngoại thương tăng 25 lần từ 1,7 tỷ USD lên 43,6 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu tăng 30 lần, nhập khẩu tăng 21 lần .
b. ) Nguyên nhân :
Sự phát triển thần kỳ của nền kinh tế Nhật Bản trong giai đoạn 1952 – 1973 bắt nguồn từ một số ít nguyên do cơ bản sau :
– Thứ nhất, phát huy vai trò tác nhân con người
Trước hết, phải nói rằng chính sách giáo dục ở Nhật Bản khá phát triển và triển khai xong. Kế thừa nền giáo dục của thời kỳ trước, từ sau Chiến tranh quốc tế thứ hai, Nhật Bản đã phổ cập giáo dục hệ 9 năm. Trên cơ sở trình độ văn hóa truyền thống chung khá cao đó, người Nhật Bản rất chú trọng đào tạo và giảng dạy đội ngũ công nhân tay nghề cao, có đủ năng lực chớp lấy và sử dụng những kỹ thuật, công nghệ tiên tiến mới. Công nhân được giảng dạy không riêng gì trong những trường dạy nghề mà hoàn toàn có thể đào tạo và giảng dạy ngay tại những xí nghiệp sản xuất .
Đội ngũ cán bộ khoa học-kỹ thuật của Nhật Bản khá phần đông, có chất lượng cao đã góp thêm phần đắc lực vào bước phát triển nhảy vọt về kỹ thuật và công nghệ tiên tiến của quốc gia. Giới quản trị và kinh doanh thương mại của Nhật Bản được nhìn nhận là những người sắc xảo, nhạy bén trong việc chớp lấy thị trường, thay đổi giải pháp kinh doanh thương mại, đem lại thắng lợi cho những công ty Nhật Bản trên thị trường quốc tế .
Từ lâu, người Nhật được giáo dục theo những luân lý của đạo Khổng. Trong thời kỳ tân tiến, những đức tính cần kiệm, kiên trì, lòng trung thành với chủ, tính phục tùng … vẫn được tôn vinh. Những tinh hoa văn hóa truyền thống của quá khứ được tôn trọng và thừa kế là nền tảng để người Nhật chớp lấy những tri thức mới của thời đại. Do đó, giới quản trị đã đặc biệt quan trọng thành công xuất sắc trong việc củng cố kỷ luật lao động, tận dụng và khai thác sự tận tụy và trung thành với chủ của người lao động. Các công ty của Nhật Bản thường được bao trùm bởi một bầu không khí thấm đậm tình “ gia tộc ”, “ mái ấm gia đình ”. Không ít nhà điều tra và nghiên cứu phương Tây cho rằng sự thành công xuất sắc trong phát triển kinh tế của Nhật Bản là tác dụng của sự phối hợp khôn khéo giữa “ công nghệ tiên tiến phương Tây ” và “ tính cách Nhật Bản ” .
– Thứ hai, duy trì mức tích góp cao liên tục, sử dung vốn góp vốn đầu tư có hiệu suất cao cao
+ Tích lũy vốn :
Nhật Bản thời kỳ này được coi là một nước có tỷ suất tích góp vốn cao nhất trong những nước tư bản phát triển. Tỷ lệ tích góp vốn tiếp tục của thời kỳ 1952 – 1973 vào khoảng chừng từ 30 đến 35 % thu nhập quốc dân, gấp hơn hai lần so với Mỹ, Anh. Trong đó, tỷ suất góp vốn đầu tư vào tư bản cố định và thắt chặt trong tổng sản phẩm xã hội của Nhật Bản cao hơn toàn bộ. Năm 1966, tổng số vốn góp vốn đầu tư vào tư bản cố định và thắt chặt của Nhật Bản là 30,6 tỷ USD. Đây là một trong những tác nhân quyết định hành động nhất, bảo vệ cho nền kinh tế Nhật Bản phát triển với vận tốc cao .
Những giải pháp duy trì mức tích góp cao của Nhật Bản là :
¯ Tận dụng triệt để nguồn lao động trong nước, vận dụng chính sách tiền lương thấp .
Tiền lương công nhân Nhật Bản những năm 50, 60 rất thấp so với những nước tư bản phát triển. Trong những xí nghiệp sản xuất lớn của ngành công nghiệp chế biến ở Nhật Bản, tiền lương công nhân chỉ bằng 1/3 tiền lương của công nhân Anh và 1/7 tiền lương công nhân Mỹ. Tư bản độc quyền Nhật Bản một mặt tận dụng mức sống thấp của nhân dân và thực trạng thất nghiệp sau cuộc chiến tranh, mặt khác tuyên truyền cho “ lối sống truyền thống ”. Bằng chiêu thức quản trị phức tạp, chính sách dịch vụ thuê mướn suốt đời phối hợp với những hình thức khác, những ông chủ đã buộc công nhân phải tận tâm, trung thành với chủ với nhà máy sản xuất, vì quyền hạn của nhà máy sản xuất. Chế độ tiền lương thấp là tác nhân quan trọng nhất để đạt mức tích góp vốn cao và hạ giá tiền mẫu sản phẩm, tăng sức cạnh tranh đối đầu trên thị trường quốc tế .
¯ Để tạo vốn cho phát triển kinh tế, Nhật Bản đã quan tâm khai thác và sử dụng tốt nguồn tiết kiệm ngân sách và chi phí cá thể. Từ 1961 – 1967, tỷ suất gửi tiết kiệm chi phí trong thu nhập quốc dân là 18,6 % cao gấp hơn hai lần của Mỹ ( 6,2 % ) và Anh ( 7,7 % ). Năm 1968 – 1969, tổng số tiền tiết kiệm ngân sách và chi phí lên tới 157,5 tỷ USD. Tính trung bình mỗi người dân Nhật có số tiền tiết kiệm ngân sách và chi phí là 1.550 USD .
Ngoài ra, mức tích góp cao ở Nhật Bản còn là tác dụng của việc giảm ngân sách quân sự chiến lược xuống mức dưới 1 % tổng sản phẩm quốc dân ( ở Mỹ là 9-10 % ). Do nhu yếu của phát triển kinh tế thời kỳ này nhà nước Nhật Bản đã hạn chế những khoản tiêu tốn cho phúc lợi xã hội, y tế, nhà ở … Bộ máy hành chính cũng được quan tâm giảm đến hơn cả tối thiểu, số người ship hàng trong những cơ quan Nhà nước và quân đội chỉ khoảng chừng 1,3 triệu. Trong khi đó ở Pháp, dân số chỉ bằng 50% Nhật Bản nhưng số lượng này là 3 triệu người .
Có thể chứng minh và khẳng định rằng người Nhật Bản đã rất thành công xuất sắc trong việc kêu gọi nguồn vốn nội bộ cho phát triển kinh tế thời kỳ sau cuộc chiến tranh .
Tuy vậy, nguồn vốn từ bên ngoài cũng đóng vai trò khá quan trọng so với nền kinh tế Nhật, nhất là nguồn viện trợ phát triển chính thức ( ODA ) hầu hết được dành cho việc tái tạo, hiện đại hóa hạ tầng và phát triển công nghiệp nặng. Trong thời kỳ từ 1944 đến 1955, số vốn của bên ngoài vào Nhật Bản là 230 triệu USD và đã tăng lên rất nhanh trong thời kỳ 1956 – 1973 với 24 tỷ USD, trong đó vay trực tiếp và tiếp đón góp vốn đầu tư CP quốc tế chiếm 89 %. Trong những nguồn tín dụng thanh toán của quốc tế, tín dụng thanh toán Mỹ giữ vai trò quan trọng trải qua những tổ chức triển khai như Ngân hàng Xuất-Nhập khẩu Mỹ, Ngân hàng Phát triển Quốc tế, Quỹ Tiền tệ Quốc tế ( IMF ) …
Có thể nói rằng trong thời kỳ sau cuộc chiến tranh, Nhật Bản không phụ thuộc vào nhiều vào nguồn vốn bên ngoài. nhà nước giao cho cho Bộ Tài chính quản trị và trấn áp rất ngặt nghèo việc sử dụng những nguồn vốn đó. Đầu tư trực tiếp chỉ được khuyến khích cho tiềm năng tìm kiếm công nghệ tiên tiến và tuyệt kỹ sản xuất .
+ Sử dụng vốn
Nhật Bản được coi là một nước sử dụng vốn một cách táo bạo và có hiệu suất cao .
Ở Nhật Bản nhiều ngân hàng nhà nước thương mại gật đầu cho vay tới 95 % tổng số vốn. Biện pháp mạo hiểm này đã tạo điều kiện kèm theo tăng nhanh số vốn chuyển vào sản xuất kinh doanh thương mại .

Xem thêm  Hướng dẫn chuyển dữ liệu từ android sang android

Trong sử dụng vốn, Nhật Bản trước hết tập trung chuyên sâu vào những ngành sản xuất lớn, tân tiến và có hiệu suất cao cao. Quá trình tích tụ và tập trung chuyên sâu sản xuất diễn ra rất nhanh gọn, đạt trình độ và quy mô quốc tế. Năm 1969, ở Nhật Bản có hơn 10 công ty độc quyền với doanh thu trên 1 tỷ USD, 1 số ít công ty như Mitsubisi, Mitsui … có doanh thu khoảng chừng 10 tỷ USD. Do đó, Nhật Bản đã có thêm những điều kiện kèm theo thuận tiện để nhanh gọn vận dụng khoa học-kỹ thuật tân tiến, hợp lý hóa quy trình tiến độ sản xuất, nâng cao hiệu suất cao của tư bản góp vốn đầu tư .

Về đầu tư trong nước, phần lớn số vốn được tập trung vào các ngành then chốt như luyện kim, đóng tàu, chế tạo máy, hóa chất, điện tử và vi điện tử… Vốn đầu tư cũng được tập trung vào đổi mới thiết bị sản xuất. Sau hơn 20 năm, Nhật Bản hầu như đã đổi mới toàn bộ tư bản cố định. Trong một số ngành như chế tạo máy, luyện kim, đóng tàu biển, điện tử… trình độ trang bị kỹ thuật vào loại cao nhất thế giới.

Xem thêm: Thận trọng thị trường đồ chay trôi nổi

Ngay sau khi Chiến tranh quốc tế thứ hai kết thúc, một số ít công ty của Nhật Bản đã chú ý quan tâm tới việc góp vốn đầu tư ra quốc tế. Tuy nhiên, trong thập kỷ 50 và nửa đầu thập kỷ 60, hoạt động giải trí góp vốn đầu tư quốc tế còn chậm vì thiếu ngoại tệ và ít có nguồn tư bản dài hạn quốc tế. Ở giai đoạn đầu này, Nhật Bản đa phần góp vốn đầu tư ở khu vực Khu vực Đông Nam Á với những kỹ nghệ sử dụng nhiều lao động, thích hợp với trình độ của những nước này. Từ nửa cuối thập kỷ 60, Nhật Bản đã quan tâm nhiều hơn vào góp vốn đầu tư khai thác tài nguyên, đồng thời đa dạng hóa khu vực góp vốn đầu tư. Tổng số vốn góp vốn đầu tư quốc tế tăng nhanh qua những năm. Nếu vào thời kỳ 1955 – 1957, mức trung bình là 50 triệu USD thì đến thời kỳ 1963 – 1965 lên 130 triệu USD và năm 1970 lên tới 900 triệu USD .
Cho đến năm 1973, tổng số vốn góp vốn đầu tư trực tiếp ra quốc tế của Nhật Bản đạt khoảng chừng 19,3 tỷ USD. Mặt khác, cơ cấu tổ chức góp vốn đầu tư theo khu vực cũng biến hóa theo hướng tăng tỷ trọng góp vốn đầu tư vào Mỹ và châu Âu, giảm tỷ trọng góp vốn đầu tư vào Trung và Nam Mỹ ( Mỹ : 26,4 %, châu Âu : 26,1 %, châu Á : 23 %, Trung Nam Mỹ : 13 % ) .
Có thể nói góp vốn đầu tư quốc tế là một yếu tố góp thêm phần vào sự tăng trưởng nhanh của nền kinh tế trong nước, tăng vị thế và sức cạnh tranh đối đầu của những công ty của Nhật Bản trong nền kinh tế quốc tế .
Nhật Bản đã nhanh gọn thiết kế xây dựng nên những ngành kinh tế mũi nhọn dựa trên kỹ thuật công nghệ tiên tiến tân tiến. Tới đầu thập kỷ 70, sức cạnh tranh đối đầu và vị thế của những công ty của Nhật Bản đã tăng lên nhanh gọn. Nhật Bản đã đuổi kịp trình độ phát triển kinh tế của những nước tư bản phát triển phương Tây .
– Thứ ba, tiếp cận và ứng dụng nhanh gọn những văn minh khoa học-kỹ thuật
Khi Chiến tranh quốc tế thứ hai kết thúc, Nhật Bản là một nước lỗi thời so với những nước tư bản khác. Nhưng cũng ngay trong những năm tháng khó khăn vất vả đó, Nhật Bản đã giành một số ít vốn lớn cho việc nghiên cứu và điều tra, phát triển khoa học-kỹ thuật .
Ngân sách chi tiêu điều tra và nghiên cứu phát triển của Nhật Bản năm 1955 còn ở mức 40,1 tỷ yên ( 0,84 % thu nhập quốc dân ) đã tăng lên nhanh gọn đạt gần 1.200 tỷ yên ( 1,96 % thu nhập quốc dân ) vào năm 1970. Năm 1955, ở Nhật Bản chỉ có 1.445 phòng thí nghiệm tham gia nghiên cứu và điều tra khoa học-kỹ thuật thì năm 1970 đã tăng lên đến 12.594, gấp 9 lần trong 15 năm. Ngoái ra, những công ty, những trường ĐH cũng tham gia tích cực vào việc nghiên cứu và điều tra và huấn luyện và đào tạo cán bộ khoa học-kỹ thuật. Nhật Ba3b đã phát huy được sức mạnh của cả khu vực Nhà nước và khu vực tư nhân trong nghành nghiên cứu và điều tra và giảng dạy khoa học-kỹ thuật. Năm 1970, ở Nhật Bản có tới 419.000 những nhà khoa học và những chuyên viên khoa học-kỹ thuật. Song thành công xuất sắc hơn cả của người Nhật Bản vẫn là nghành khoa học ứng dụng .
Nhật Bản đã chú trọng ứng dụng những thành tựu khoa học-kỹ thuật mới nhất của Âu-Mỹ bằng cách nhập khẩu công nghệ tiên tiến, kỷ thuật, mua những ý tưởng sáng tạo. Từ năm 1950 đến năm 1971, tổng số vụ nhập khẩu kỹ thuật của Nhật là 15.289 vụ, gần 70 % là của Mỹ, hơn 10 % của Tây Đức. Nhờ đó đã tái tạo cơ bản gia tài cố định và thắt chặt và góp thêm phần nâng cao hiệu suất lao động xã hội. Tốc độ tăng hiệu suất lao động trung bình hằng năm của Nhật Bản thời kỳ 1955 – 1965 là 9,4 %. Việc mua những ý tưởng được cho phép Nhật Bản tiếp cận với thành tựu mới nhất của khoa học-kỹ thuật. Tính đến năm 1968, tổng giá trị những ý tưởng mà Nhật Bản mua của quốc tế vào khoảng chừng 6 tỷ USD. Để có những ý tưởng đó, những nước khác phải tốn tới khoảng chừng 120 – 130 tỷ USD, như vậy Nhật Bản đã tiết kiệm ngân sách và chi phí được khoảng chừng 100 tỷ USD, bằng 1/3 tổng tài sản cố định và thắt chặt tích góp trong thời hạn này .
Bằng cách đi khôn ngoan, chỉ hơn 20 năm sau cuộc chiến tranh, nền khoa học-kỹ thuật của Nhật Bản có bước phát triển nhảy vọt. Đến đầu những năm 1970, Nhật Bản đã đạt trình độ cao về tự động hóa, trình độ sử dụng máy vi tính trong một số ít ngành sản xuất … Đó là những tác nhân ảnh hưởng tác động rất mạnh đến vận tốc phát triển kinh tế của Nhật Bản sau cuộc chiến tranh .
– Thứ tư, chú trọng vai trò điều tiết kinh tế của Nhà nước
Ngay sau khi Chiến tranh quốc tế thứ hai kết thúc, nhà nước Nhật Bản đã thực thi hàng loạt giải pháp để tăng cường tự do hóa nền kinh tế, kích thích kinh tế phát triển theo cơ chế thị trường tích hợp với sự điều tiết của Nhà nước trải qua những chủ trương kinh tế vĩ mô. Nhà nước đã tạo ra môi trường tự nhiên kinh tế thuận tiện cho tăng trưởng bằng mạng lưới hệ thống pháp lý và năng lực duy trì trật tự xã hội bằng pháp lý và sự góp vốn đầu tư trực tiếp vào kinh tế .
Từ năm 1955 đến 1973, Nhà nước đã trải qua 7 kế hoạch, hầu hết là kế hoạch 5 năm, nhưng thời hạn thực thi trung bình là hai năm rưỡi vì những dự kiến kế hoạch đều thấp hơn mức tăng trưởng thực tiễn. Các kế hoạch kinh tế đều có ba nội dung cơ bản : phương hướng kinh tế-xã hội, phương hướng chủ trương của nhà nước nhằm mục đích triển khai những tiềm năng trên, những hướng dẫn hoạt động giải trí cho những cơ sở kinh doanh thương mại, những ngành công nghiệp. Bộ Công nghiệp và Thương mại quốc tế ( MITI ) và Ngân hàng Nhật Bản ( BOJ ) có vị trí quan trọng trong việc phát huy vai trò của Nhà nước so với phát triển kinh tế. Thông qua những mạng lưới hệ thống này, những chủ trương về kinh tế tài chính, tiền tệ, đối ngoại … của Nhà nước được thực thi có hiệu suất cao .
Vai trò điển hình nổi bật của Nhà nước thời kỳ này là cải cách mạng lưới hệ thống thuế để thôi thúc tích góp vốn, thôi thúc nhập khẩu kỹ thuật mới và khuyến khích xuất khẩu. Để khuyến khích tích góp cá thể, nhà nước đã không đánh thuế thu nhập có tính thuế lũy tiến cao như ở 1 số ít nước. Thuế công ty ở mức thấp, những loại thuế trực thu tăng nhưng thuế gián thu lại giảm. Do vậy thuế trong thu nhập quốc dân ở Nhật Bản thời kỳ này nhìn chung thấp hơn những nước tư bản khác .
Nhà nước Nhật Bản còn đóng vai trò hướng dẫn và kiểm tra hoạt động giải trí góp vốn đầu tư cũng như việc tương hỗ về kinh tế tài chính cho hoạt động giải trí đó. Nhà nước Nhật Bản nắm khoảng chừng 1/3 tổng số góp vốn đầu tư tư bản cố định và thắt chặt trong nước. Đầu tư của Nhà nước thường tập trung chuyên sâu vào cơ cấu hạ tầng, kiến thiết xây dựng những ngành công nghiệp mới và nghiên cứu và điều tra khoa học. Những ngành này yên cầu vốn góp vốn đầu tư lớn, chu chuyển chậm, doanh thu thấp nhưng rất là quan trọng tạo tiền đề cho sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội .
Sự can thiệp và tham gia trực tiếp của Nhà nước vào c1c hoạt động giải trí kinh tế đã có công dụng chống đỡ khủng hoảng cục bộ, tạo ra những điều kiện kèm theo thiết yếu cho nền kinh tế tăng trưởng cao .
– Thứ năm, lan rộng ra thị trường trong nước và quốc tế
+ Mở rộng thị trường trong nước
Nhờ cải cách ruộng đất, hình thành chủ trang trại kinh doanh thương mại nhỏ đã lan rộng ra sản xuất, nâng cấp cải tiến kỹ thuật, sử dụng máy móc công nghệ tiên tiến tiên tiến và phát triển. Do đó, nông nghiệp nông thôn tạo ra thị trường to lớn cho sản xuất phát triển .
Trong hoạt động giải trí sản xuất kinh doanh thương mại, những công ty luôn cố gắng nỗ lực giữ uy tín bằng việc đưa ra thị trường những mẫu sản phẩm bảo vệ chất lượng. Trên trong thực tiễn, khoảng chừng 80 % loại sản phẩm quốc dân của Nhật Bản là ship hàng cho thị trường trong nước. Vì vậy, mục tiêu của những công ty Nhật Bản là sản phẩm & hàng hóa dù bán ở thị trường trong nước hay quốc tế đều phải có chất lượng cao. Mặt khác, để bảo vệ những ngành cọng nghiệp non trẻ và thị trường trong nước, Nhật Bản đã tích hợp khôn khéo giữa kế hoạch phát triển công nghiệp sửa chữa thay thế nhập khẩu với kế hoạch hướng về xuất khẩu. Lộ trình tự do hóa thương mại và hội nhập được triển khai một cách thận trọng, được quản trị thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Mở rộng và đứng vững trên thị trường trong nước tạo tiền đề cho những công ty Nhật Bản vươn ra sở hữu những thị trường quốc tế .
Thời kỳ này, thị trường trong nước còn được lan rộng ra do sự ngày càng tăng dân số, sự tăng nhanh số người làm công ăn lương, vận tốc tăng thu nhập trong thực tiễn của người lao động … Do đó đã làm tăng khối lượng tiêu dùng cá thể ở trong nước, thôi thúc tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản .
+ Mở rộng thị trường quốc tế
Là một nước nghèo tài nguyên vạn vật thiên nhiên, Nhật Bản phải phụ thuộc vào vào thị trường cung ứng vật tư, nguyên vật liệu, nguồn năng lượng và thị trường tiêu thụ sản phẩm & hàng hóa, do đó thị trường quốc tế được coi là điều kiện kèm theo sống còn của nền kinh tế Nhật Bản .
Sau Chiến tranh quốc tế thứ hai, Nhật Bản đã tìm mọi cách để xâm nhập vào thị trường quốc tế như tăng năng lực cạnh tranh đối đầu sản phẩm & hàng hóa nhờ giảm chi phí sản xuất và chú trọng chất lượng loại sản phẩm, kiến thiết xây dựng đội ngũ thương nhân có năng lượng, nhiều kinh nghiệm tay nghề, thực thi chủ trương đối ngoại linh động …
Đối với những nước đang phát triển, Nhật Bản dùng cách lôi kéo về chính trị phối hợp với xâm nhập kinh tế, viện trợ, tăng cường quan hệ mậu dịch thương mại … được sử dụng một cách thoáng rộng. Đối với những nước châu Á, Nhật Bản còn sử dụng những chủ trương như bồi thường cuộc chiến tranh, kiến thiết xây dựng khu vực thịnh vượng chung … nhằm mục đích xâm nhập sâu vào thị trường những nước này. Từ những năm 70, Nhật Bản đã đứng vị trí số 1 những nước tư bản về góp vốn đầu tư và quan hệ mậu dịch với nhiều nước và chủ quyền lãnh thổ Đông và Nam Á như Thailand, Malaysia, Indonesia, Hồng Kong, Philippines, Đài Loan … Ngoài ra hàng Nhật Bản còn xâm nhập và cạnh tranh đối đầu nóng bức với những nước tư bản phát triển ngay trên thị trường Tây Âu, Bắc Mỹ và những khu vực khác. Từ năm 1965 trở đi, Nhật Bản tiếp tục là nước xuất siêu trong quan hệ thương mại với quốc tế bên ngoài. Điều đó đã giúp cải tổ cơ bản cán cân thanh toán giao dịch của Nhật Bản. Có thể thấy rằng ngoại thương nói riêng và kinh tế đối ngoại nói chung là một tác nhân quan trọng đem lại sự thành công xuất sắc của người Nhật thời kỳ sau cuộc chiến tranh. Vì vậy, có nhà nghiên cứu và điều tra đã cho rằng ngoại thương chính là “ nhịp thở ” của nền kinh tế Nhật Bản .
– Thứ sáu, tích hợp khôn khéo cấu trúc kinh tế hai tầng
Cấu trúc kinh tế hai tầng là đặc thù điển hình nổi bật của Nhật Bản thời kỳ sau Chiến tranh quốc tế thứ hai. Đó là sự link, tương hỗ lẫn nhau giữa khu vực kinh tế tân tiến và khu vực truyền thống lịch sử. Khu vực kinh tế tân tiến gồm có những công ty lớn với kỹ thuật công nghệ tiên tiến tiên tiến và phát triển, lượng vốn góp vốn đầu tư lớn, sử dụng lao động suốt đời, tiền lương cao theo thâm niên, điều kiện kèm theo thao tác tốt. Khu vực truyền thống cuội nguồn đa phần là những doanh nghiệp nhỏ, sử dụng kỹ thuật công nghệ tiên tiến lỗi thời, lao động hợp đồng hoặc theo thời vụ, tiền lương và điều kiện kèm theo thao tác thấp kém. Ở Nhật Bản thời kỳ này số doanh nghiệp sử dụng dưới 100 công nhân chiếm 99 % tổng số nhà máy sản xuất và 76 % tổng số công nhân. Các doanh nghiệp nhỏ thường là những cơ sở gia công phụ tùng máy móc hoặc nhận thầu khoán cho những công ty lớn, đồng thời nhận sự giúp sức về vốn, kỹ thuật công nghệ tiên tiến từ những công ty lớn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ trở thành vệ tinh của một công ty lớn. Khi nền kinh tế lâm vào khó khăn vất vả, khu vực truyền thống lịch sử sẽ trở thành những “ đệm giảm xóc ” cho khu vực văn minh. Với cấu trúc kinh tế hai tầng, nguồn lao động dư thừa và công nghệ tiên tiến lỗi thời thời kỳ sau cuộc chiến tranh được sự dụng hài hòa và hợp lý và có hiệu suất cao .
– Thứ bảy, tăng cường hợp tác với Mỹ và những nước khác
Sau 3 năm chiếm đóng và trấn áp Nhật Bản, tháng 10/1948 Mỹ chuyển giao quyền quản trị kinh tế-xã hội cho nhà nước Nhật Bản. Bắt đầu từ đây mối quan hệ kinh tế Mỹ-Nhật đã phục sinh và phát triển nhanh gọn. Việc triển khai đường lối kinh tế của Joseph Dodge đã giúp Nhật Bản không thay đổi nền kinh tế tài chính tiền tệ. Mức tỷ giá 360 yên / 1 USD được duy trì suốt 22 năm đã tạo điều kiện kèm theo cho những ngành công nghiệp xuất khẩu cạnh tranh đối đầu được trên những thị trường quốc tế. Sau khi hiệp ước độc lập San Francisco được ký kết vào năm 1951, Nhật Bản và Mỹ trở thành bạn hàng của nhau. Trong những cuộc cuộc chiến tranh ở CHDCND Triều Tiên và Nước Ta, nhà nước Mỹ đã có hàng loạt đơn đặt hàng với những công ty của Nhật Bản về vũ khí, khí tài và những đồ quân dụng khác. Trong khoảng chừng thời hạn từ năm 1950 đến 1969, Nhật Bản đã thu được 10,2 tỷ USD do đơn đặt hàng của Mỹ. Trong cơ cấu tổ chức ngoại thương của Nhật Bản thời kỳ này có tới 34 % tổng giá trị hàng xuất khẩu sang Mỹ và 30 % giá trị hàng nhập của Nhật là từ thị trường Mỹ. Có thể nói nhu yếu về sản phẩm & hàng hóa của Mỹ cho những cuộc cuộc chiến tranh ở CHDCND Triều Tiên và Nước Ta là hai “ ngọn gió thần ” so với nền kinh tế Nhật Bản .
Ngoài ra, một số ít tác nhân khác cũng có tác động ảnh hưởng can đảm và mạnh mẽ tới sự phát triển kinh tế Nhật Bản thời kỳ này như xu thế hội nhập quốc tế, hợp tác và nhất thể hóa kinh tế tư bản chủ nghĩa, xu thế hòa hoãn và hợp tác của những công ty độc quyền quốc tế … Năm 1955, Nhật Bản xin gia nhập GATT, tháng 4/1964 trở thành thành viên của IMF và OECD. Đó là những thời cơ để những công ty Nhật Bản lan rộng ra thị trường, tăng cường tranh thủ những nguồn lực bên ngoài cho phát triển kinh tế .
c. ) Hạn chế .
Tuy nhiên, ngay trong giai. đoạn phát triển nhanh gọn này, nền kinh tế Nhật Bản đã phải đương đầu với những xích míc kinh tế-xã hội nóng bức .
+ Đó là sự mất cân đối nghiêm trọng giữa những vùng kinh tế, giữa năng lực sản xuất văn minh với hạ tầng lỗi thời, giữa kinh tế tài chính và tín dụng thanh toán, giữa tiềm lực của công nghiệp và nông nghiệp. Phần lớn công nghiệp tập trung chuyên sâu ở vùng phía Đông nước Nhật. Riêng ba TT công nghiệp là Tokyo – Osaka – Nayoga chỉ chiếm 1,25 % diện tích quy hoạnh cả nước nhưng tập trung chuyên sâu tới 60 triệu dân và hơn 50 % sản lượng công nghiệp. Trong khi đó những vùng phía Tây còn trong thực trạng lỗi thời .
Nhiều nhà kinh tế phương Tây nhận xét rằng có hai nước Nhật : nước Nhật rất văn minh và nước Nhật cũ “ khuất sau bóng núi ”. Nông nghiệp lỗi thời so với công nghiệp, trong nông nghiệp, sản xuất nhỏ vẫn chiếm lợi thế. Năm 1968, số hộ nông dân có dưới 2 ha chiếm 68 % tổng số hộ .. Nông nghiệp vẫn chưa bảo vệ được nhu yếu trong nước. Mặc dù nền sản xuất công nghiệp đã đạt đến trình độ cao nhưng hạ tầng ở Nhật Bản vẫn bị coi là loại lỗi thời trong những nước tư bản phát triển .

Xem thêm  Các thành tựu về nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc của những nền văn minh lớn trên thế giới

+ Là một nền kinh tế bấp bênh, không không thay đổi về thị trường và nguồn nguyên vật liệu. Sự phát triển của nền kinh tế Nhật Bản nhờ vào nhiều vào bên ngoài cả về thị trường tiêu thụ sản phẩm & hàng hóa và nguồn cung ứng nguyên vật liệu. Sự biến động của thị trường quốc tế, cũng như cạnh tranh đối đầu nóng bức của Mỹ và Tây Âu có ảnh hưởng tác động nghiêm trọng, hạn chế vận tốc tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản .

+ Mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt do các công ty mãi chạy theo lợi nhuận nên đã hạn chế những chi phí cho phúc lợi xã hội, duy trì mức sống thấp hơn so với các nước tư bản phát triển, vấn đề nhà ở, tai nạn giao thông trầm trọng…

Xem thêm: Thị trường Anh ngữ vẫn là miếng bánh béo bở

Do chạy theo vận tốc tăng trưởng cao, yếu tố thiên nhiên và môi trường không được quan tâm đúng mức. Kết quả là cuối thập kỉ 60 đầu thập kỉ 70, thiên nhiên và môi trường bị xuống cấp trầm trọng nhanh gọn, 1 số ít vùng công nghiệp bị ô nhiễm nặng nề. Đó là mặt trái, là cái giá phải trả cho sự tăng trưởng “ thần kì ” của Nhật Bản thời kì 1951 – 1973 .
C. KẾT LUẬN

Sau những năm khủng hoảng cục bộ đầu thế kỉ XXI, lúc bấy giờ nền kinh tế Nhật Bản có xu thế hồi sinh, dần thoát khỏi ngưng trệ và sẽ phát triển vững chắc hơn. Nền kinh tế Nhật Bản sớm thoát khỏi khủng hoảng kinh tế quốc tế là do có những chủ trương kinh tế phải chăng cạnh bên đó nền tảng nền kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng và nền tảng đó được hình thành vào giai đoạn phát triển kinh tế “ thần kì ” năm 1951 – 1973. Giai đoạn phát triển kinh tế “ thần kì ” năm 1951 – 1973 của Nhật Bản đã để lại cho những vương quốc đi sau một bài học kinh nghiệm kinh nghiệm tay nghề quý giá về phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, lúc bấy giờ Nhật bản là một trong những đối tác chiến lược quan trọng của Nước Ta trên nhiều nghành. Dựa vào mối quan hệ đối tác chiến lược đó tất cả chúng ta cần phải học tập kinh nghiệm tay nghề phát triển kinh tế để phát triển nền kinh tế thị trường của nước ta .

Bài viết được chia sẻ bởi caigiday.com

Blog khác

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>