Giải đáp Tại sao cần rèn cho học sinh tiểu học kỹ năng tự đánh giá

Tại sao
Đánh giá của bạn post
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ THÙY LIÊN

HÌNH THÀNH KỸ NĂNG TỰ ĐÁNH GIÁKẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 3

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ THÙY LIÊN

HÌNH THÀNH KỸ NĂNG TỰ ĐÁNH GIÁKẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 3

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Giáo dục học (Bậc Tiểu học)Mã số:

60.14.01.01

Người hướng dẫn khoa học : TS. Nguyễn Thị Châu Giang

Nghệ An, 2015

LỜI CẢM ƠNĐể hoàn thành được luận văn này tôi đã nhận được rất nhiều sự động viên,giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể.Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Thị ChâuGiang đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứuvà hoàn thành luận văn Hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập mônToán cho học sinh lớp 3.Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến các thầy cô giáo phòng Sau Đại học,khoa Giáo dục, các phòng ban của trường Đại học Vinh và trường Đại học SàiGòn, các thầy cô giáo tham gia trực tiếp giảng dạy lớp Cao học khóa 21 đã tạođiều kiện và giúp đỡ chúng tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban Giám hiệu nhà trường, các thầycô giáo đã cộng tác tham gia khảo sát và thực nghiệm đề tài, bạn bè, đồngnghiệp và gia đình đã động viên, tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luậnvăn.Vì thời gian nghiên cứu có hạn, năng lực bản thân còn nhiều hạn chế nênchắc chắn luận văn còn nhiều thiếu sót. Tôi rất mong nhận được những góp ý,bổ sung từ quý thầy cô, bạn bè đồng nghiệp và những người có quan tâm để đềtài hoàn thiện hơn nữa.Cuối cùng tôi xin gửi lời chúc đến các thầy cô giáo cùng các bạn đồngnghiệp lời chúc sức khỏe và hạnh phúc.Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤCMở dầu1. Lý do chọn đề tài………………………………………………………………………………12. Mục đích nghiên cứu………………………………………………………………………..23. Khách thể và đối tượng nghiên cứu…………………………………………………..24. Giả thuyết khoa học………………………………………………………………………….25. Nhiệm vụ nghiên cứu………………………………………………………………………..36. Phạm vi nghiên cứu………………………………………………………………………….37. Các phương pháp nghiên cứu……………………………………………………………38. Đóng góp mới của luận văn………………………………………………………………49. Cấu trúc nội dung của luận văn………………………………………………………..4Chương 1: Cơ sở lý luận của việc hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quảhọc tập môn toán cho học sinh lớp 31.1.Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề hình thành kỹ năng tự đánh giákết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 3…………………………………………51.2.Một số khái niệm cơ bản của đề tài…………………………………………………..71.2.1. Đánh giá…………………………………………………………………………………….71.2.2. Đánh giá kết quả học tập……………………………………………………………..81.2.3. Tự đánh giá và tự đánh giá kết quả học tập trong dạy học………………..81.2.4. Kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập của học sinh…………………………141.2.5. Hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập của HS…………………181.3.Một số vấn đề về hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập mônToán cho học sinh lớp 3……………………………………………………………………….191.3.1. Sơ lược nội dung môn Toán lớp 3……………………………………………….191.3.2. Sự cần thiết phải hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập mônToán cho học sinh lớp 3………………………………………………………………………221.3.3. Các kỹ năng thành phần của kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập mônToán của học sinh lớp 3………………………………………………………………………26

1.3.4. Biểu hiện và mức độ kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập môn Toáncủa học sinh lớp 3……………………………………………………………………………….29Kết luận chương 1…………………………………………………………………………………35Chương 2: Thực trạng của việc hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả họctập môn toán cho học sinh lớp 32.1.Khái quát chung về quá trình khảo sát…………………………………………..372.2.Nghiên cứu thực trạng hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh trong môn Toán lớp 3 tại một số trường Tiểu học ở quận 9,Thành phố Hồ Chí Minh……………………………………………………………………..382.2.1. Thực trạng về việc học Toán của học sinh lớp 3……………………………382.2.2. Thực trạng về kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập môn Toán của họcsinh lớp 3…………………………………………………………………………………………..392.2.3. Thực trạng hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập của họcsinh lớp 3…………………………………………………………………………………………..432.2.4. Thực trạng nhận thức của GV về ảnh hưởng của việc tự đánh giá đốivới việc hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập môn Toán của họcsinh lớp 3…………………………………………………………………………………………..482.3.Đánh giá chung về thực trạng…………………………………………………………502.3.1. Thành công………………………………………………………………………………502.3.2. Hạn chế……………………………………………………………………………………512.3.3. Nguyên nhân…………………………………………………………………………….52Kết luận chương 2…………………………………………………………………………………53Chương 3: Một số biện pháp hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả họctập môn Toán cho học sinh lớp 33.1.Các nguyên tắc đề xuất biện pháp…………………………………………………..543.2.Một số biện pháp hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập mônToán cho học sinh lớp 3……………………………………………………………………….55

3.2.1. Nhóm biện pháp 1: Tạo điều kiện giúp HS ý thức được việc TĐG kếtquả học tập môn Toán…………………………………………………………………………553.2.2. Nhóm biện pháp 2: Hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tậpmôn Toán trong quá trình học tập cho học sinh………………………………………633.2.3. Nhóm biện pháp 3: Xây dựng và tổ chức các hoạt động dạy học nhằmgiúp học sinh thực hành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập môn Toán……753.3.Thăm dò về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp hình thành kỹnăng tự đánh giá kết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 3…………….85Kết luận chương 3…………………………………………………………………………………87Kết luận và đề xuất………………………………………………………………………………..89Tài liệu tham khảo…………………………………………………………………………………93Phụ lục 1………………………………………………………………………………………………96Phụ lục 2………………………………………………………………………………………………98Phụ lục 3…………………………………………………………………………………………….103

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂNCHỮ VIẾT TẮT

CHỮ NGUYÊN

ĐG

Đánh giá

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

KQHT

Kết quả học tập

KTĐG

Kiểm tra đánh giá

SGK

Sách giáo khoa

TĐG

Tự đánh giá

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1. Xu hướng mới trong đánh giá lớp học…………………………………………26Bảng 2.1. Thực trạng về việc học Toán của HS lớp 3………………………………….38Bảng 2.2. Kỹ năng tự đánh giá tiềm năng bản thân……………………………………..39Bảng 2.3. Kỹ năng tự đánh giá về động cơ, thái độ, ý thức học tập……………….40Bảng 2.4. Kỹ năng tự đánh giá về việc tổ chức học tập………………………………..41Bảng 2.5. Kỹ năng tự đánh giá việc lĩnh hội kiến thức, vận dụng kỹ năng……..42Bảng 2.6. Đánh giá của GV về quan niệm TĐG kết quả học tập của HS………..44Bảng 2.7. Đánh giá của GV về tính cần thiết của việc hình thành kỹ năng tựđánh giá trong quá trình tự đánh giá kết quả học tập của HS…………45Bảng 2.8. Hình thức tổ chức cho HS tự đánh giá KQHT môn Toán lớp 3……..46Bảng 2.9. Thực trạng về các bước hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả họctập của HS lớp 3……………………………………………………………………..47Bảng 2.10. Nhận thức của GV về ảnh hưởng của TĐG đối với việc hình thànhkỹ năng TĐG kết quả học tập môn Toán của HS lớp 3……………………Bảng 3.1. Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp hình thành kỹnăng tự đánh giá kết quả học tập môn Toán của HS lớp 3…………….86

1

MỞ ĐẦU1. Lý do chọn đề tàiHiện nay, đất nước ta đang bước vào thời kì phát triển toàn diện về mọimặt kinh tế – xã hội. Trong tất cả các vấn đề được chú ý hiện nay thì giáo dụcluôn được xác định là quốc sách hàng đầu. Cùng với sự phát triển chung của đấtnước, nền giáo dục đang có sự phát triển và đổi mới một cách toàn diện về cơcấu, tổ chức, nội dung, phương pháp dạy và học theo hướng “chuẩn hoá, hiệnđại hoá, xã hội hoá, theo mô hình trường học mới, phát huy tính sáng tạo, tíchcực, khả năng vận dụng, thực hành của HS. Trong đó, đổi mới KTĐG là công cụquan trọng, chủ yếu xác định năng lực nhận thức HS, điều chỉnh quá trình dạyvà học; là động lực để đổi mới phương pháp dạy học, góp phần cải thiện, nângcao chất lượng đào tạo con người theo mục tiêu giáo dục.Như G.K.Miller đã từng nói: Thay đổi một chương trình hoặc những kỹthuật giảng dạy mà không thay đổi hệ thống đánh giá chắc chắn là chẳng đitới đâu! Thay đổi hệ thống đánh giá mà không thay đổi chương trình giảngdạy, có thể có một tiếng vang đến chất lượng học tập hơn là làm một sự sửađổi chương trình mà không nhờ đến kiểm tra đánh giá.Trước đây người ta quan niệm KTĐG chỉ là một việc mang tính hìnhthức, hành chính của dạy học nhằm để đưa ra những quyết định đối với HS.Ngày nay, người ta đặc biệt coi trọng KTĐG là một khâu quan trọng trong quátrình dạy học nói chung và TĐG kết quả học tập nói riêng. Nội dung đánh giáhoạt động học tập, sự tiến bộ và kết quả học tập của HS theo chuẩn kiến thức,kỹ năng của chương trình giáo dục Tiểu học theo từng môn học và hoạt độnggiáo dục; đánh giá sự hình thành và phát triển năng lực chung của HS Tiểu học.Bài toán khó giải nhất hiện nay của vấn đề KTĐG kết quả học tập mônToán của HS Tiểu học là làm sao đánh giá được chính xác và khách quan kếtquả học tập của HS. KTĐG mới chỉ tập trung vào việc GV đánh giá HS với hình

2thức chủ yếu là các bài kiểm tra và các câu hỏi nhằm KTĐG những tri thức vềmôn học của HS, ít tạo điều kiện cho HS tự đánh giá mình và đánh giá lẫn nhau.Do vậy tính khách quan chính xác, toàn diện, hệ thống … chưa được bảo đảm;chưa tạo điều kiện phát triển năng lực tư duy, năng động, sáng tạo, năng lựchành động, khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình huống xảy ratrong thực tế cuộc sống; chưa tạo cho HS tham gia tích cực vào quá trình tựKTĐG. Việc đánh giá còn mang nặng tính chủ quan do chưa xác định rõ mụctiêu KTĐG theo chuẩn kiến thức, kỹ năng nên kết quả đánh giá của mỗi GV,mỗi trường và mỗi địa phương thường khác biệt nhau. Vì thế việc KTĐG có vaitrò như thế nào, ý nghĩa ra sao đã được nhìn nhận lại theo tinh thần mới. Theođó đánh giá KQHT của HS không chỉ xem xét trên phương diện kiến thức màcần phải xem xét kỹ năng, kỹ xảo khi ứng dụng; đánh giá năng lực và sự tiến bộcủa HS.Từ những lý do trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài Hình thành kỹnăng tự đánh giá kết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 3.2. Mục đích nghiên cứuĐề xuất một số biện pháp hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tậpmôn Toán cho học sinh lớp 3 nhằm góp phần nâng cao chất lượng học tập mônToán cho học sinh ở trường Tiểu học.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu3.1. Khách thể nghiên cứu: Quá trình hình thành kỹ năng tự đánh giákết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 33.2. Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp hình thành kỹ năng tự đánh giákết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 34. Giả thuyết khoa họcNếu đề xuất và sử dụng được các biện pháp trên cơ sở đảm bảo tính khoahọc, tính thực tiễn và tính khả thi thì có thể nâng cao kỹ năng tự đánh giá kết quảhọc tập môn Toán cho học sinh lớp 3.

35. Nhiệm vụ nghiên cứu5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quá trình hình thành kỹ năng tự đánh giákết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 35.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của việc hình thành kỹ năng tự đánh giá kếtquả học tập môn Toán cho học sinh lớp 35.3. Đề xuất một số biện pháp hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả họctập môn Toán cho học sinh lớp 35.4. Kiểm nghiệm tính khả thi, hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất6. Phạm vi nghiên cứu- Đề tài được tổ chức khảo sát thực trạng và thăm dò ý kiến đánh giá về cácbiện pháp được đề xuất tại một số trường Tiểu học trên địa bàn Quận 9, Thànhphố Hồ Chí Minh. Đó là trường Tiểu học Võ Văn Hát, trường Tiểu học NguyễnVăn Bá, trường Tiểu học Phước Bình.- Thời gian từ tháng 12 năm 2014 đến tháng 6 năm 2015.7. Các phương pháp nghiên cứu7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Dùng để xây dựng cở sởlý luận của đề tài nghiên cứu7.1.1. Phương pháp phân loại hệ thống hóa lý thuyết7.1.2. Phương pháp phân tích tổng hợp lý thuyết7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: để tìm hiểu thực trạnghình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập cho học sinh trong môn Toán lớp3, tổ chức thăm dò và thực nghiệm sư phạm tìm hiểu tính cần thiết, khả thi vàhiệu quả của các biện pháp được đề xuất.7.2.1. Phương pháp quan sát: Phương pháp này sử dụng để tìm hiểuthực trạng hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập môn Toán cho HS lớp3. Đồng thời cũng là cơ sở để khẳng định, kiểm chứng các biện pháp.7.2.2. Phương pháp điều tra: Đây là phương pháp chủ yếu của đề tài.Chúng tôi điều tra bằng phiếu hỏi nhằm tìm hiểu kiến thức, nhận thức và thực

Xem thêm  Giải đáp Tại sao xe máy mới phải chạy roda

4trạng, những thuận lợi, khó khăn trong việc hình thành kỹ năng tự đánh giá kếtquả học tập môn Toán cho HS lớp 3 của giáo viên và học sinh.7.2.3. Phương pháp thử nghiệm sư phạm7.2.4. Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm: Đây là phươngpháp nghiên cứu, xem xét lại những thành quả của hoạt động thực tiễn để rút ranhững kết luận bổ ích cho thực tiễn và cho khoa học.7.3. Phương pháp thống kê toán học: Phương pháp này được sử dụngnhằm xử lý và tính % số liệu thu được, cũng như dùng để đánh giá tính cấp thiếtvà mức độ khả thi của các biện pháp.8. Đóng góp mới của luận văn- Góp phần làm sáng tỏ thực trạng của việc hình thành kỹ năng tự đánh giákết quả học tập cho học sinh trong môn Toán lớp 3.- Thông qua đề tài, đưa ra một số biện pháp nhằm hình thành kỹ năng tựđánh giá kết quả học tập cho học sinh trong môn Toán lớp 3.- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo vàvận dụng vào việc hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập cho học sinhtrong môn Toán lớp 3.9. Cấu trúc nội dung của luận vănNgoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luậnvăn chia làm 3 chương:Chương 1: Cơ sở lý luận của việc hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả họctập môn Toán cho học sinh lớp 3Chương 2: Thực trạng của việc hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tậpmôn Toán cho học sinh lớp 3Chương 3: Một số biện pháp hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tậpmôn Toán cho học sinh lớp 3

5CHƯƠNG 1CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HÌNH THÀNH KỸ NĂNG TỰ ĐÁNH GIÁKẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 31.1. Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề hình thành kỹ năng tự đánhgiá kết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 31.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoàiỞ các nước trên thế giới đã có nhiều công trình, nhiều tác giả đã nghiêncứu về TĐG.Các nhà triết học cổ đại như Aritxtôt, Xôcrat, Hêraclit… đã nhận ra vai tròcủa TĐG. Các ông đã cho rằng tự biết về mình là một nguyên tắc quan trọng đểthành công trong công việc.Ở Úc, vấn đề TĐG đã rất được quan tâm nghiên cứu và đã trở thành nềnếp, thói quen trong quá trình học tập của HS.Ở Phần Lan, các tác giả Jarvinen (1989), Kohonen (1989) và Ojanen(1990) đã nghiên cứu về TĐG dưới dạng tự phản ánh của HS.Ở Canada, TĐG được chú trọng nghiên cứu cả về lý thuyết lẫn thựchành. Qua các nghiên cứu của các tác giả Baron (1990), Shavelson (1992),Bellanca và Berman (1994), Garcia và Pearson (1994), Wiggins (1993),Hargreaves và Fullan (1998), … đã cho thấy vai trò của GV thay đổi, do đó ĐGphải có sự thay đổi, chú trọng hơn đến TĐG. Rolheiser (1996) đã đưa ra đượcmô hình lý thuyết TĐG. Tác giả cho rằng TĐG đóng một vai trò quan trọng mộtchu kì học tập của HS. Khi người học TĐG hiệu quả việc học, họ sẽ biết đượcmức độ đạt được mục tiêu học tập của bản thân. Do đó, TĐG sẽ khuyến khíchHS đạt được mục tiêu cao hơn và nỗ lực hết sức để đạt mục tiêu học tập củamình.Thành tích có được là nhờ sự kết hợp giữa mục tiêu và sự nỗ lực. Trên cơsở thành tích đó HS sẽ TĐG (tự suy xét, tự phản ứng, tự điều chỉnh) và do đó họsẽ tự tin hơn trong học tập. Nếu chúng ta dạy cho HS làm tốt việc TĐG thì họ cóthể học tập tốt hơn ở những chu kì học tập sau. Qua thực tiễn vận dụng, các tácgiả cho rằng: sử dụng hình thức TĐG giúp việc đánh giá của GV được chia sẻ;

6GV cần có thời gian để làm và để hiểu cách thức đổi mới đánh giá này. Mốiquan hệ GV và HS có sự thay đổi; HS cũng cần có thời gian để hiểu TĐG và vaitrò của nó đối với việc học của họ.1.1.2. Các nghiên cứu trong nướcỞ Việt Nam, TĐG cũng đã được nghiên cứu, vận dụng ở nhiều phươngdiện và mức độ khác nhau, nhưng nhìn chung vẫn ở những bước đầu tiên.Có thể nêu một vài công trình tiêu biểu liên quan đến vấn đề TĐG như:Tác giả Hoàng Đức Nhuận, Lê Đức Phúc đã hệ thống khá đầy đủ về ĐGvà các vấn đề liên quan. Một trong những đóng góp quan trọng của tác giả là đãđưa ra được bảy nguyên tắc chung nhất về ĐG, trong đó nguyên tắc thứ bảy làNguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa đánh giá và tự đánh giá. Như vậy tácgiả đã phần nào thấy được vai trò cần thiết của HS trong quá trình ĐG, đặc biệtcác tác giả còn nêu ra cơ sở tâm lý học, giáo dục học của việc TĐG của HS.Tác giả Nghiêm Thị Phiến [28] đã nghiên cứu về khả năng TĐG của HSlớp 4, 5 ở trường Tiểu học. Có thể nói đây là công trình đầu tiên của Việt Namnghiên cứu về TĐG của HS. Mặc dù bước đầu tác giả chỉ mới điều tra thựctrạng nhưng cũng đã mang lại kết quả nghiên cứu có ý nghĩa, là cơ sở quantrọng cho những nghiên cứu tiếp theo về vấn đề TĐG. Tác giả chưa nêu quanniệm vấn đề TĐG mà mới chỉ khẳng định vai trò của TĐG trong giáo dục. Quanghiên cứu của tác giả cho thấy khả năng TĐG của HS có thể hình thành từ cấpTiểu học.Tác giả Vũ Thế Xiển [31] đã nghiên cứu về Tự đánh giá của học sinh ởcác trường dạy nghề về năng lực và phẩm chất của bản thân. Tác giả đã bướcđầu điều tra thực trạng TĐG phẩm chất và năng lực của bản thân ở các trườngdạy nghề, đây là một hướng nghiên cứu rất quan trọng, nhất là trong giai đoạnhiện nay chúng ta đang cần nguồn nhân lực chất lượng cao mới đáp ứng nhu cầuxã hội.Như vậy vấn đề TĐG trong giáo dục và dạy học đã được nhiều tác giảnghiên cứu. Tuy nhiên chưa có công trình hay tác giả nào nghiên cứu sâu vềviệc hình thành kỹ năng TĐG kết quả học tập môn Toán cho HS lớp 3. Do đó,

7chúng tôi chọn đề tài Hình thành kỹ năng tự đánh giá kết quả học tập mônToán cho học sinh lớp 3 để nghiên cứu.1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài1.2.1. Đánh giáThuật ngữ ĐG được nhiều tác giả đề cập đến ở các lĩnh vực khác nhautrong cuộc sống xã hội. Theo từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên (2008)thì ĐG được giải nghĩa là:1) Ước tính giá tiền, đánh giá tài sản2) Nhận định giá trịTrong tổng thuật của Đỗ Hồng Anh (1993) về một số vấn đề ĐG hiệuquả giáo dục thì ĐG là quá trình thu thập, xử lý thông tin để giúp cho quá trìnhlập kế hoạch hoặc ra quyết định cho các nhà quản lý.Theo Trần Bá Hoành, thì ĐG là quá trình hình thành những nhận định,phán đoán về kết quả công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được,đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyếtđịnh để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả côngviệc.Theo từ điển Cambrigde, ĐG là phân xử hoặc quyết định về khối lượng,giá trị hoặc sự quan trọng của cái gì đó cụ thể hoặc sự phán quyết, hay quyếtđịnh việc gì đó đã được thực hiện; hoặc ĐG là một ý kiến hay phán xét về ai đóhay cái gì đó sau khi đã được suy xét rất cẩn thận.Từ những quan điểm ở trên, ta có thể xem: ĐG là quá trình thu thậpthông tin, phân tích, xử lý thông tin để tìm ra các chỉ số về lượng, giá trị hoặc sựquan trọng của nó trong so sánh với các mục đích, mục tiêu đã đặt ra từ trước,từ đó đưa ra ý kiến, phán xét, khuyến nghị nhằm giúp cải thiện, nâng cao chấtlượng công việc.1.2.2. Đánh giá kết quả học tậpKQHT là một khái niệm thường được hiểu theo hai quan niệm khácnhau trong thực tế cũng như trong khoa học:- Đó là mức độ thành tích mà một chủ thể học tập đã đạt, được xem xéttrong mối quan hệ với công sức, thời gian đã bỏ ra, với mục tiêu xác định.

8- Đó còn là mức độ thành tích đã đạt được của một HS so với các bạn họckhác. KQHT là bằng chứng cho sự thành công của HS về kiến thức, kỹ năng,năng lực, thái độ đã được đặt ra trong mục tiêu giáo dục.- KQHT môn học là mức độ đạt được mục tiêu học tập môn học đó củaHS. Trong đó, mục tiêu học tập môn học được cụ thế hóa thành các yêu cầu vềkiến thức, kỹ năng và thái độ mà HS cần phải và có thể đạt được sau một chủ đề,một bài học nhất định.Từ những điều nói trên, có thể hiểu ĐG KQHT là quá trình thu thập,phân tích và xử lý thông tin về kết quả học tập của HS, trên cơ sở đó đối chiếuvới mục tiêu của môn học, của lớp, của nhà trường tạo cơ sở cho những quyếtđịnh sư phạm của GV, nhà trường và cho bản thân HS để học tập ngày một tiếnbộ hơn.1.2.3. Tự đánh giá và tự đánh giá kết quả học tập trong dạy học1.2.3.1. Quan niệm về tự đánh giá và tự đánh giá kết quả học tậpCác tác giả nghiên cứu về TĐG đã đưa ra một số quan niệm như sau:- TĐG là một khâu hiệu quả và quan trọng đối với việc ĐG cả quá trìnhhọc. Một khi HS có thể TĐG chính việc học của mình và nền tảng kiến thứcđang có thì HS có thể nhận ra những lỗ hổng trong kiến thức của bản thân, nhờđó mà quá trình học hiệu quả hơn, khuyến khích sự tiến bộ của HS và góp phầnvào việc tự điều chỉnh quá trình học.- TĐG là quá trình thu thập và phân tích các thông tin thích hợp về chủthể, là quá trình rất phức tạp.- Sự hiểu biết về bản thân là yếu tố vô cùng quan trọng. Khi ĐG đúng vềmình, người ta có thể xác định đúng phương hướng, đúng cho sự tự giáo dục bảnthân. Nói khác đi, TĐG là tiền đề định hướng của tự giáo dục [26].Qua những điều nói trên cho thấy, mặc dù TĐG đã được quan tâmnghiên cứu nhiều năm qua nhưng cho đến nay quan niệm về TĐG vẫn chưa cósự đồng nhất. Tuy nhiên, dù hiểu theo cách nào thì TĐG cũng bao gồm: thuthập, xử lý các thông tin về bản thân; đối chiếu với mục tiêu; tiêu chuẩn do bảnthân hoặc người khác đề ra; trên cơ sở đó tìm ra những điểm mạnh, điểm yếucủa bản thân; đề xuất những quyết định để cải thiện thực trạng.

Xem thêm  Giải đáp Vì sao Những năm 1973 1974 và 1979 1980 tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế Nhật Bản giảm sút mạnh

9Từ đó, ta có thể hiểu: TĐG kết quả học tập là quá trình thu thập, phântích và lý giải thông tin về KQHT của bản thân, đối chiếu với mục tiêu, nhiệm vụcủa bài học, môn học, lớp học, nhà trường nhằm tạo cơ sở cho các quyết địnhđể việc học tập của chính mình ngày một tiến bộ hơn.Với cách hiểu trên thì:- TĐG kết quả học tập là bộ phận của quá trình ĐG và thuộc dạng ĐGquá trình. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nó cũng có thể mang tính chấtcủa ĐG chẩn đoán hoặc tổng kết.- TĐG kết quả học tập là một hoạt động tự phản ánh quá trình học tậpcủa bản thân người học về những vấn đề như: đã học được những gì, đã học nhưthế nào và cần phải làm gì để học tốt hơn…Trong phạm vi luận văn này, TĐG kết quả học tập được xem xét trongmối quan hệ với ĐG và hoạt động dạy học, tức là nó vừa có tính chất ĐG đểđiều chỉnh quá trình học tập, vừa có tính chất của việc học, tự học. Như vậy,TĐG kết quả học tập có thể diễn ra trong quá trình học tập của HS, khi học tậpcó và không có sự hướng dẫn của GV.1.2.3.2. Mục đích, vai trò của tự đánh giá và tự đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh trong quá trình dạy họca) Mục đích của TĐGNếu xét theo phương diện hoạt động, TĐG là mục đích tự bản thânnhìn nhận lại mình, biết được năng lực của mình, do đó họ có thể lựa chọn vàtiến hành những hoạt động thích hợp để đạt được mục đích công việc. Biết TĐGlà một điều quan trọng quyết định phần thành công, phần thất bại trong mọi côngviệc của mỗi con người. Đối với quá trình giáo dục, TĐG tạo cơ hội cho ngườihọc đưa ra nhận xét, bình phẩm và tự phán quyết về công việc học tập của mìnhđể phát huy vai trò nội lực của HS trong quá trình giáo dục.b) Ý nghĩa, vai trò của TĐGTĐG góp phần phát triển hứng thú của HS trong quá trình tự học vàphát huy tính độc lập của mình, do đó rất cần thiết trong quá trình dạy học.TĐG bao gồm hoạt động HS ĐG bản thân và ĐG các bạn cùng lớp.Thông qua việc ĐG bạn học, HS hình thành rõ ràng hơn trong bản thân mình các

10yêu cầu về học tập, về cách ứng xử với người khác. Từ đó, HS điều chỉnh hayphát triển hành vi thái độ của bản thân. Mặt khác, nếu HS biết cách tự kiểm traviệc học; nhận thức rõ những gì gia đình, nhà trường mong đợi ở mình; tự tin đểĐG bản thân mình thì các em có thể:- Kiểm soát được việc học của bản thân các em.- Lên kế hoạch làm thế nào để cải thiện việc học của bản thân.- Cảm thấy thoải mái về những gì các em có thể làm được,- Dần dần, lĩnh hội được cách tự học.Do đó, TĐG rất cần thiết bởi vì nó giúp HS có trách nhiệm hơn đối vớibản thân; cung cấp thông tin phản hồi về quá trình học tập của bản thân; cungcấp thông tin phản hồi về quá trình học tập của chính HS; giúp họ thấy đượcnhững điểm mạnh, điểm yếu về năng lực, trình độ kiến thức, kỹ năng của bảnthân để có sự điều chỉnh và định hướng hoạt động học tập tiếp theo cho phù hợp,giúp HS tự tin, tích cực, độc lập và linh hoạt hơn trong học tập.TĐG không chỉ có ý nghĩa lớn với hoạt động học của HS mà nó còn có ýnghĩa rất quan trọng đối với hoạt động dạy của GV vì chúng giúp cho các bàihọc trở nên nhẹ nhàng hơn, hiệu quả hơn; nhờ đó HS hoạt động tích cực và độclập hơn, cung cấp thông tin phản hồi giúp cho GV nhận ra sự tiến bộ của HS;chia sẻ trách nhiệm ĐG và kết quả ĐG sẽ chính xác hơn. Việc xây dựng kếhoạch học tập cho HS của GV trở nên sát thực hơn; giúp GV thấy được nhữngviệc tiếp theo họ phải làm đối với nhóm (cá nhân). Như vậy, TĐG có ý nghĩa,vai trò rất quan trọng trong quá trình dạy học và trở thành một phần của hoạtđộng học tập. Nó là cách phát huy nội lực, là công cụ phản ánh năng lực, giúpnâng cao hiệu quả học tập của HS. Do đó, TĐG là kỹ năng quan trọng trong quátrình học tập giúp cho HS có thể học tập suốt đời.1.2.3.3. Đặc trưng của hoạt động tự đánh giá và các hình thức củahoạt động tự đánh giáa) Đặc trưng của hoạt động TĐG- Hoạt động TĐG của HS mang tính độc lập: Vì HS là chủ thể của hoạtđộng nhận thức nên phải có trách nhiệm về sản phẩm của mình, tức là KQHT.Trong hoạt động TĐG kết quả học tập, tính độc lập giữ vai trò rất quan trọng, nó

11giúp HS chủ động xử lý thông tin phản hồi để tự điều chỉnh hoạt động học tậptrước khi GV đánh giá họ, nhờ đó mà hoạt động học trở nên tích cực, chủ độngvà hiệu quả hơn.- Hoạt động TĐG có tính tất yếu: Do bản chất hoạt động của con ngườilà hoạt động có mục đích. Hơn nữa, con người có khả năng kiểm tra xem hoạtđộng có đạt mục đích hay chưa nên hoạt động TĐG của HS là tất yếu. HS có thểtiến hành hoạt động này sau một bài, một chương, một môn học, trong khi tựhọc hoặc sau khi đọc một tài liệu nào đó,… nhằm xác định mức độ lĩnh hội kiếnthức kỹ năng của bản thân.- Hoạt động TĐG có tính mục đích: Khi người học xác định được mụcđích TĐG thì hoạt động này sẽ dựa trên trách nhiệm của cá nhân và sự điềukhiển ý chí. TĐG lúc này là hoạt động tự giác, chủ động, có phương pháp, mụctiêu và giải pháp cá nhân gắn với cá nhân, gắn với nhu cầu giá trị và khả năng cánhân.- Hoạt động TĐG mang dấu ấn cá nhân: TĐG mang dấu ấn chủ thể,chịu ảnh hưởng chủ quan của chính người ĐG. Hoạt động TĐG của HS phảiđảm bảo tính khách quan, trung thực với kết quả học tập và với chính bản thânHS (chủ thể của hoạt động). Khi đó, hoạt động TĐG trở thành động lực thúc đẩyquá trình học tập tiến bộ, trái lại sẽ làm cho HS rơi vào trạng thái tự mê và cảntrở tiến bộ của người học. Vì vậy, để có thể giảm bớt ảnh hưởng của yếu tố chủquan này, GV giúp HS nắm chắc mục tiêu, nhiệm vụ học tập đồng thời cụ thểhóa các tiêu chí ĐG, chia sẻ tiêu chí ĐG với HS.- Hoạt động TĐG mang đặc trưng hoạt động trí tuệ: TĐG có chứcnăng điều chỉnh hoạt động học tập của HS. Để có thể ĐG được quá trình học tậpđòi hỏi HS phải thực hiện các hoạt động trí tuệ cơ bản như so sánh, phân tích,tổng hợp, hệ thống hóa,… Do đó, có thể nói TĐG chịu ảnh hưởng khá lớn bởiđặc điểm trí tuệ của chủ thể, HS khá giỏi thường thực hiện các hoạt động trí tuệtốt hơn nên thường TĐG mình chính xác hơn so với HS trung bình, yếu, kém.b) Các hình thức của hoạt động TĐG

12Có nhiều cách tiếp cận hoạt động TĐG kết quả học tập của HS. Trongluận văn này tiếp cận hai hình thức cơ bản đó là:- HS TĐG dưới sự hướng dẫn trực tiếp của GVHình thức này diễn ra trong quá trình dạy học, thầy trò giáp mặt nhautrên lớp. Trong quá trình truyền thụ kiến thức, thầy khéo léo cài đặt những hoạtđộng để HS có thể TĐG. Chẳng hạn thông qua trả lời các câu hỏi, qua nhận xétvề bài làm của mình, của bạn, hoặc qua nhận xét phân tích, đánh giá của GV,qua các phiếu học tập, qua trao đổi thảo luận nhóm,… Trong hình thức này, việcĐG của thầy sẽ là mẫu, là chuẩn mực để HS học về TĐG.- HS TĐG không có sự hướng dẫn trực tiếp của GV.Hình thức này có thể bao gồm hai kiểu cơ bản là HS TĐG theo sựhướng dẫn (gián tiếp) của GV hoặc HS độc lập tiến hành hoạt động TĐG.+ Trên cơ sở quá trình dạy học trên lớp, GV đưa ra các yêu cầu để HStự học và TĐG kết quả học tập, đó là TĐG theo sự hướng dẫn (gián tiếp) củaGV. Chẳng hạn sau giờ học, GV đưa ra phiếu hướng dẫn học ở nhà hay câu hỏiyêu cầu hiểu sâu, mở rộng vấn đề hoặc bài tập vận dụng. HS tự học và đối chiếukết quả hoặc bắt chước GV tiến hành TĐG kết quả học tập.+ Khi TĐG trở thành nhu cầu, thói quen thì HS có thể tiến hành hoạtđộng này một cách tự giác trong quá trình tự học của mình, độc lập tiến hànhhoạt động TĐG. Các em có thể TĐG về mức độ lĩnh hội kiến thức sau khi họcxong một nội dung hay làm xong một bài tập.1.2.3.4. Ưu điểm và nhược điểm của hình thức TĐGTrong đổi mới ĐG, TĐG kết quả học tập đã và đang trở thành một hìnhthức ĐG có vai trò quan trọng. Ta có thể thấy được các ưu điểm cơ bản là TĐGcho phép HS chú ý hơn đến các mục tiêu học tập. Khi HS có kỹ năng TĐG sẽ cónhiều khả năng hoàn thành được các nhiệm vụ khó khăn một cách tự tin hơn vớikhả năng của họ và có trách nhiệm hơn đối với việc học tập; Động lực học tậpđược nâng cao, HS định hướng tốt hơn hoạt động học tập và công việc tiếp theo;Cung cấp phản hồi về kết quả học tập để HS có thể tự cải thiện quá trình họctập; TĐG giúp cho HS học tập độc lập, tích cực, chủ động hơn.

Bài viết được chia sẻ bởi caigiday.com

Leave a Reply

Your email address will not be published.